ΑΝΤΡΑΣ ΜΕ ΤΟ ΤΡΕΪΛΕΡ
Θυμάμαι, σαν να ήταν χθες, εκείνο το νοεμβριάτικο βράδυ. Βροχή με χιόνι χτυπάει τα τζάμια, ο αέρας σφυρίζει στις καμινάδες σαν πεινασμένος λύκος κι εγώ στο ιατρείο μου με τη σόμπα να καίει δυνατά, ζεστά. Ετοιμαζόμουν να φύγω, όταν η πόρτα τρίζει και στο κατώφλι εμφανίζεται ο Γρηγόρης Ανδρέου. Ψηλός, γεροδεμένος, αλλά με βλέμμα σα να τον παρασέρνει ο άνεμος. Στα χέρια του κρατάει σφιχτά μια μικρή αγκαλιά η κόρη του, η Μαρίνα.
Την ακούμπησε προσεκτικά στο ράντζο και ο ίδιος κόλλησε στον τοίχο με το βλέμμα χαμένο. Κοιτάζω τη μικρή κι η καρδιά μου σφίγγεται. Το προσωπάκι της καίει, τα χείλη της σκασμένα και ξηρά, όλο ψιθυρίζει: „Μαμά… μαμάκα…”. Ούτε πέντε χρονών δεν ήταν τότε. Της παίρνω τη θερμοκρασία Παναγιά μου, σαράντα βαθμούς!
Γρηγόρη, γιατί περίμενες τόσο; Από πότε είναι έτσι το παιδί; τον ρωτάω αυστηρά, την ώρα που ετοιμάζω ένεση.
Σιωπά. Κοιτάζει το πάτωμα, τα σαγόνια του σφιγμένα κάτω απ τα γένια του, τα χέρια του λευκές γροθιές. Σαν να μην είναι εκεί, αλλά βυθισμένος στον δικό του πόνο. Τον κοίταξα και κατάλαβα: δεν έπρεπε να φροντίσω μονάχα το παιδί αυτός ο άνθρωπος είχε ψυχή σακατεμένη, πληγές πιο βαριές κι απ το πιο άγριο πυρετό.
Έκανα το εμβόλιο, της έβαλα κομπρέσες. Σιγά-σιγά ηρέμησε το παιδί, αναπνοή πιο στρωτή. Κάθισα δίπλα της, της χάιδευα το μέτωπο κι είπα στον Γρηγόρη σιγανά:
Μείνετε απόψε εδώ. Μ αυτόν τον καιρό πού να πάτε; Εσύ στον καναπέ, εγώ στην κλινική με τη μικρή.
Έγνεψε καταφατικά, αλλά δεν ξεκόλλησε απ τον τοίχο ως το ξημέρωμα, σαν άγρυπνη φρουρά. Εγώ όλη νύχτα έβαζα κομπρέσες και της έδινα νερό στη Μαρίνα. Και το μυαλό μου γύριζε, γύριζε…
Για τον Γρηγόρη έλεγαν διάφορα στο χωριό. Ένα χρόνο πριν, η γυναίκα του, η Κατερίνα, πνίγηκε στη θάλασσα. Όμορφη, ζωηρή σαν ρυάκι. Από τότε εκείνος σαν να πέτρωσε. Δούλευε ασταμάτητα, φρόντιζε το παιδί, το σπίτι πάντα τακτοποιημένο, αλλά τα μάτια του άδεια, σβηστά. Και κουβέντα με κανέναν. Ένα ξερό „γεια” και τέλος.
Κανείς δεν είχε μάθει πώς έγινε το κακό. Έλεγαν πως μάλωσαν στη θάλασσα εκείνη τη μέρα, πως αυτός μεθυσμένος της πέταξε μια βαριά κουβέντα κι εκείνη βούτηξε στη θάλασσα από την πίκρα της. Από τότε, σταγόνα αλκοόλ δεν έβαλε στο στόμα του μα το βάρος δεν έφευγε. Τέτοια ενοχή καίει πιο πολύ απ τη ρακή. Και όλοι στο χωριό κοίταζαν αυτόν και τη μικρή σαν να ναι „άντρας με τρέιλερ”. Μα το τρέιλερ δεν ήταν η Μαρίνα. Ήταν η συμφορά, το βάρος του πένθους του που το κουβαλούσε παντού.
Ξημέρωσε, το παιδί συνήλθε. Άνοιξε τα γαλανά της μάτια ίδια της μάνας της με κοίταξε σιγανά, ύστερα τον πατέρα… και τρεμόπαιξε τα χείλη της. Ο Γρηγόρης ήρθε, της έπιασε αδέξια το χέρι και τ άφησε απότομα, λες και τον κάψαμε. Φοβόταν το κορίτσι. Σε κείνη καθρεφτιζόταν όλη του η Κατερίνα, όλος ο πόνος του.
Τους κράτησα άλλη μια μέρα. Έβρασα ζουμί κοτόπουλου και τάισα τη Μαρίνα κουταλιά κουταλιά. Ήσυχη, χωρίς λέξη από τότε δεν μιλούσε σχεδόν. Κι ο πατέρας της ακόμη λιγότερο. Της έδινε σούπα, έκοβε ψωμί πάντα σιωπηλά. Της έπλεκε πρόχειρα την κοτσίδα μ εκείνα τα σκληρά χέρια πάλι σιωπή. Και αυτό το βουβό τους το σπίτι το έπνιγε η θλίψη.
Οι μέρες κύλησαν, η Μαρίνα ανάρρωσε. Μα εγώ το μάτι μου πάνω τους, πάντα. Άλλοτε πήγαινα φρέσκο ψωμί, άλλοτε σπιτικό γλυκό, τάχα πως „περίσσεψε”. Κι όλο πρόσεχα ζούσαν σα δυο ξένοι κάτω απ την ίδια στέγη. Μια παγάκια ανάμεσά τους κι ούτε λόγος για ζεστασιά.
Κι ήρθε η άνοιξη που ήρθε καινούρια δασκάλα στο σχολείο μας, η Όλγα Σαββίδου. Από την Αθήνα. Ήσυχη, μορφωμένη, τα μάτια της λυπημένα. Σίγουρα κι αυτή κάτι κουβαλούσε στη ψυχή όταν ήρθε σ αυτήν εδώ την άκρη. Έπιασε δουλειά, έβαλε τάξη στο μικρό σχολείο και η Μαρίνα βρέθηκε στο τμήμα της.
Από την πρώτη μέρα, σαν ακτίνα ήλιου μέσα σε σκοτεινό σπίτι, ένιωσε ο ένας την ψυχή του άλλου. Η Όλγα έδωσε στη Μαρίνα τρυφερότητα ένα βιβλίο με ζωγραφιές, χρωματιστά μολύβια, λίγα λεπτά μετά τα μαθήματα με ιστορίες. Η μικρούλα άρχισε σιγά-σιγά ν ανοίγεται.
Μια μέρα πήγα στο σχολείο για να μετρήσω την πίεση στον διευθυντή και είδα τις δυο τους μόνες στην τάξη. Η Όλγα διάβαζε κι η Μαρίνα κουρνιασμένη πλάι της, ήρεμη, χαμογελαστή πρώτη φορά την είδα έτσι μετά το χαμό της μάνας της.
Ο Γρηγόρης στην αρχή το βλεπε άγρια. Ερχόταν να πάρει το παιδί, έβλεπε τη μικρή με τη δασκάλα, σκλήραινε το πρόσωπό του. Ένα κοφτό „Σπίτι!” κι έπαιρνε τη Μαρίνα απ το χέρι. Ούτε „καλημέρα”, ούτε „αντίο” στην Όλγα. Έβλεπε στη δοτικότητα της Όλγας λύπηση κι αυτή δεν την άντεχε παραπάνω απ το χαστούκι.
Μια μέρα στη λαϊκή, η Όλγα με τη Μαρίνα έβγαιναν μασουλώντας παγωτό. Ο Γρηγόρης αντίκρυ τους, συνοφρύωνει. Η Όλγα του χαμογελάει ζεστά:
Καλημέρα, κύριε Γρηγόρη. Είπαμε να κεράσουμε λίγο τη μικρή σας.
Εκείνος την κοιτάει αγριεμένος, τραβάει το παγωτό απ τα χέρια της Μαρίνας και το πετάει.
Μην ανακατεύεστε. Εμείς θα τα βρούμε μόνοι μας.
Το παιδί κλαίει, η Όλγα παγώνει πόνος και λύπη στα μάτια της. Ο Γρηγόρης φεύγει, τραβώντας τη μικρή που τρέμει απ το κλάμα. Η καρδιά μου σφίγγεται. Άνθρωπέ μου, γιατί το κάνεις αυτό σ εσένα και στο παιδί σου;
Το βράδυ ήρθε στο σπίτι μου „για καρδιοχτύπι”. „Η καρδιά με σφίγγει”, μου λέει. Του σερβίρω ένα ποτήρι νερό, κάθομαι αντικριστά.
Δεν είναι το στήθος σου που πονάει, Γρηγόρη. Είναι το μαύρο σου το πένθος, το δικό σου βάσανο που σε πνίγει. Νομίζεις ότι με τη σιωπή προστατεύεις το παιδί σου; Το σκοτώνεις σιγά-σιγά. Ζητάει μια καλή κουβέντα, ένα χάδι. Η αγάπη δεν είναι μόνο στη φροντίδα είναι σε μια ματιά, σε ένα άγγιγμα. Μην τρομάζεις πια. Άφησε την Κατερίνα να φύγει. Να ζήσεις πρέπει, όχι να συρθείς πίσω απ το παρελθόν.
Με το κεφάλι κατεβασμένο με ακούει, βουβός. Ύστερα με κοιτάει και μου φαίνεται πως κουβαλάει όλη τη θλίψη του κόσμου.
Δεν μπορώ, κυρα-Μαρία, ψιθύρισε. Δεν μπορώ…
Έφυγε. Κι εγώ έμεινα εκεί ώρα να τον σκέφτομαι. Πόσο δύσκολο είναι να συγχωρέσεις τον εαυτό σου τελικά
Κι ύστερα ήρθε η μέρα που όλα άλλαξαν. Τέλη Μαΐου, στον αέρα μυρίζει αγιόκλημα και φρέσκο χώμα. Η Όλγα έμεινε μετά το μάθημα στη σχολική αυλή με τη Μαρίνα να ζωγραφίζουν. Η μικρή έφτιαξε ένα σπίτι, ένα ήλιο, έναν μεγάλο άντρα τον μπαμπά. Δίπλα του, όμως, ένα μαύρο, τεράστιο μουντζούρι.
Το βλέπει η Όλγα κι αλλάζει το βλέμμα της. Παίρνει τη Μαρίνα από το χεράκι και πάνε σπίτι του Γρηγόρη.
Εγώ περνούσα απ’ έξω λέω να δω τι χρειάζονται. Η Όλγα στέκεται στην αυλόπορτα αναποφάσιστη. Ο Γρηγόρης στην αυλή, γεμάτος θυμό, πελεκίζει ξύλα. Η Όλγα παίρνει θάρρος και μπαίνει.
Ο Γρηγόρης σβήνει τη μηχανή, γυρίζει φουρτουνιασμένος.
Δεν σας είπα…;
Συγγνώμη, ψιθυρίζει η Όλγα. Δεν ήρθα για εσάς. Να φέρω το παιδί ήθελα μονάχα. Αλλά να ξέρετε κάτι…
Κι αρχίζει να του μιλάει μαλακά και σιγά-σιγά, ακούγεται σ όλο το δρόμο. Του λέει για τη δική της ιστορία. Πως είχε άντρα που τον αγαπούσε παράφορα και σκοτώθηκε ξαφνικά με τη μηχανή του. Πως για μήνες δεν έβγαινε από το σπίτι, βουτηγμένη στη θλίψη της. Δεν μπορούσε να συγχωρήσει τον εαυτό της αν τον κρατούσε σπίτι, αν τον είχε αγκαλιάσει λίγο ακόμα…
Έπνιξα τη μνήμη του με το δάκρυ μου, κ. Γρηγόρη. Ένιωσα πως έτσι τιμώ τη μνήμη του. Μα κατάλαβα πως αυτό είναι προδοσία. Ζήτησε να ζω, να αγαπώ και να συνεχίζω. Κι είναι λάθος να μείνεις ζωντανός ανάμεσα σε νεκρούς, όταν δίπλα σου υπάρχουν ψυχές που σε χρειάζονται.
Ο Γρηγόρης σα μαρμαρωμένος. Σε λίγο, πέφτει στα γόνατα, καθώς η μάσκα του χαλαρώνει.
Εγώ φταίω δεν μαλώσαμε εκείνη τη μέρα. Γελάγαμε… Όρμησε στη θάλασσα σαν μικρό κορίτσι, το νερό παγωμένο. Της φώναζα, γελούσε… Κι ύστερα γλίστρησε, χτύπησε στο βράχο Βούτηξα, την έψαξα Ήταν πλέον αργά. Δεν τη φύλαξα, δεν την έσωσα.
Εκείνη τη στιγμή, βγαίνει στην πόρτα η μικρή Μαρίνα. Είχε ακούσει τα πάντα. Τον κοιτάζει με μια παιδική απέραντη αγάπη.
Τρέχει, τον αγκαλιάζει και λέει καθαρά πρώτη φορά εδώ κι ένα χρόνο:
Μπαμπά, μη κλαις! Η μαμά είναι στο σύννεφο. Μας βλέπει. Δεν θυμώνει.
Ο Γρηγόρης σωριάζεται στα γόνατα, σφίγγει το παιδί του και ξεσπάει σε λυγμούς δυνατούς. Η Μαρίνα τον χαϊδεύει γλυκά στα μαλλιά, στο μάγουλο, και μιλάει τρυφερά: „Μην κλαίς, μπαμπάκα, μην κλαις.” Η Όλγα δίπλα δακρύζει, αλλά τα δάκρυά της δεν πόνεσαν κάθαρση ήταν πια.
Ο καιρός πέρασε. Το καλοκαίρι έδωσε τη θέση του στο φθινόπωρο κι ύστερα ήρθε πάλι η άνοιξη. Και στο χωριό μας, στου Νεροκάστρου, μια οικογένεια μεγάλωσε όχι στα χαρτιά, μα στ αλήθεια.
Καθισμένη στο πεζούλι, στολισμένο λουλούδια, βλέπω απέναντι τον Γρηγόρη, την Όλγα και τη Μαρίνα. Περπατούν αγκαλιασμένοι, ήρεμοι, χαμογελαστοί. Η Μαρίνα δεν σταματά να κελαηδά, να γελά το γέλιο της ακούγεται παντού.
Ο Γρηγόρης; Άλλον άνθρωπο τον λες. Ψηλός, περήφανος, μάτια γεμάτα φως. Κοιτάζει την Όλγα και το παιδί του και χαμογελάει με εκείνο το χαμόγελο που έχουν οι άνθρωποι που βρήκαν το θησαυρό τους.
Φτάνουν σε μένα, σταματούν.
Καλημέρα, κυρα-Μαρία, μου λέει ο Γρηγόρης μ αυτή τη ζεστή, καλή φωνή του, που αν ήσουν τσιγάρο θα άναβες απ τη θέρμη.
Η Μαρίνα μου δίνει ένα μπουκετάκι μαργαρίτες.
Για εσάς!
Παίρνω τα λουλούδια, με μάτια βουρκωμένα. Τους καμαρώνω κι η καρδιά σκιρτά. Ξεπέρασε το βαρύ του τρέιλερ. Ή ίσως τον βοήθησαν να το ξεπεράσει. Η αγάπη παιδική κι ερωτική.
Πήραν το δρόμο για το ποτάμι. Και σκεφτόμουν πως τώρα πια το ποτάμι αυτό δεν είναι μνήμη πόνου. Είναι απλά ποτάμι. Για να κάτσεις ήρεμα στην όχθη, να σκεφτείς, να ακούσεις το νερό που φεύγει παίρνοντας μαζί του ό,τι μας πλήγωσε.
Τι λέτε κι εσείς, άραγε; Μπορεί ο άνθρωπος μοναχός να βγεί από το βούρκο του πένθους του ή θέλει χέρι βοηθείας;Έμεινα για λίγο στη θέση μου, τα μάτια καρφωμένα στην εικόνα της μικρής παρέας που γινόταν όλο και πιο μικρή, καθώς βάδιζε μες στο φως του απογεύματος. Οι σκιές τους ενώνονταν, χάνονταν και ξαναζωντάνευαν στο παιχνίδισμα του ήλιου με το φύλλωμα των δέντρων. Έπειτα ακούστηκε το τραγούδι ενός τριζονιού κι ένα αεράκι μου έφερε μια γνώριμη μυρωδιά από αγιόκλημα και χώμα βρεγμένο.
Τότε κατάλαβα πως εδώ, στα μικρά χωριά, ο πόνος μπορεί να ριζώσει βαριά, μα αν υπάρχει κάποιος να ανοίξει μια πόρτα, να απλώσει ένα χέρι, έρχεται και η λύτρωση. Κι ο Γρηγόρης, που κάποτε περπατούσε σκυφτός, τώρα οδηγούσε το παιδί και τη σύντροφό του με το κεφάλι ψηλά και το βλέμμα γεμάτο ελπίδα.
Ένας κόμπος λύθηκε αργά μέσα μου κι ένα χαμόγελο, τόσο αυθόρμητο όσο το παιδικό γέλιο της Μαρίνας, φώτισε το πρόσωπό μου. Σήκωσα τα λουλούδια, τα πήρα μαζί στο σπίτι, κι ένιωσα βαθιά σιγουριά πως, όσο δύσκολη κι αν είναι η αρχή, πάντα θα ρθει μια άνοιξη να ξαλαφρώσει την ψυχή. Κάθε άνθρωπος κουβαλά το φορτίο του, μα κανείς δεν είναι φτιαγμένος να το σέρνει μόνος.
Κι έτσι, εκείνο το βράδυ, πριν κλείσω τη λάμπα, χαμογέλασα στον εαυτό μου και ψιθύρισα: „Στο τέλος, ό,τι μένει είναι η αγάπη αυτή μας οδηγεί στη ζωή ξανά.” Και, για πρώτη φορά μετά από καιρό, κοιμήθηκα ήσυχη, με την καρδιά μου ελαφριά σαν τα μαργαρίτια της Μαρίνας.
