Μαρίνα, γλυκιά μου, άκουσα πως έχεις οικονομικές δυσκολίες;
Η Μαρίνα έκοβε τον σολομό και τον τύλιγε σε λεπτά, χρυσαφένια κρέπες. Η μητέρα της τηγάνιζε τις κρέπες στη βαριά χυτοσιδηρά τηγάνιτσα, τις αναποδογύριζε με μια κίνηση γεμάτη εμπειρία.
Η Μαρίνα, όπως πάντα, ασχολιόταν με τις γεμίσεις. Έκοβε φρέσκο σολομό που είχε αγοράσει στη λαϊκή αγορά της Καλλιθέας, έτριβε φέτα, ψιλόκοβε άνηθο, άπλωνε γιαούρτι σε ένα πορσελάνινο μπολ.
Η οικογένεια είχε μαζευτεί στο σπίτι της μητέρας, τελευταία Κυριακή του Νοέμβρη, όπως κάθε χρόνο. Πρώτα οι κρέπες, μετά ο προγραμματισμός της Πρωτοχρονιάς.
Γύρω από το μεγάλο τραπέζι κάθονταν όλοι: η αδερφή της η Όλγα με τον άντρα της, τον Βίκτωρα, ο θείος ο Βάγγος με τη θεία τη Λουκία, τα ξαδέρφια ο Σάκης κι ο Πέτρος. Τρώγανε, πίνανε ζεστό τσάι, συζητούσαν και γελούσαν.
Μαρίνα, δώσε μου λίγο σολομό, είπε η Όλγα τείνοντας το χέρι πάνω από το τραπέζι.
Ορίστε, πάρ’ το.
Η Όλγα πήρε το πιάτο, έβαλε γενναιόδωρη μερίδα στην κρέπα της.
Εξαιρετικός σολομός. Λιπαρός, φαίνεται φρέσκος.
Τον πήρα στη λαϊκή. Λίγο ακριβός, αλλά για κρέπες είναι ό,τι πρέπει.
Ο θείος ο Βάγγος γέμισε πάλι το φλιτζάνι του τσάι.
Λοιπόν, αγαπημένοι, ώρα για τα σοβαρά. Η Πρωτοχρονιά κοντεύει! Πού θα το γιορτάσουμε;
Όλοι αντάλλαξαν ματιές. Η Όλγα πρώτη μίλησε.
Πού αλλού; Στη Μαρίνα, βέβαια! Όπως κάθε χρόνο. Το σπίτι της είναι μεγάλο, όλοι χωράμε.
Η Μαρίνα σήκωσε το βλέμμα από το πιάτο της.
Υπάρχει άλλη πρόταση;
Τι πρόταση; Σε διαμέρισμα όλοι δε χωράμε. Και είναι και παράδοση πλέον.
Παράδοση, επανέλαβε σιγανά η Μαρίνα.
Η θεία Λουκία σκούπισε τα χείλη με μια χαρτοπετσέτα, άφησε την κρέπα.
Και θα μας φτιάξεις, Μαρίνιτσα, τούρτα Σοκολάτα, αυτή που μόνο εσύ πετυχαίνεις. Πέρυσι ήταν αριστούργημα. Ο Βάγγος την έφερνε στη συζήτηση μια βδομάδα μετά.
Και πάρε φέτος παραπάνω αυγοτάραχο συμπλήρωσε ο θείος Βάγγος, ρουφώντας το τσάι. Πέρυσι σε μισή ώρα εξαφανίστηκε. Το βαζάκι ήταν μικρό. Φέτος πάρε δύο ή τρία να φτάσουν για όλους.
Η Μαρίνα κοίταξε τα γεμάτα ευχαρίστηση πρόσωπα των συγγενών, τα χαμόγελά τους, τα λαδωμένα χείλη από τις γεμιστές κρέπες. Ύστερα κοίταξε τον άντρα της.
Εκείνος είχε το κεφάλι σκυμμένο στο κινητό, δεν έπαιρνε μέρος στη συζήτηση. Μα η Μαρίνα έβλεπε τους σφιγμένους του ώμους. Άκουγε τα πάντα. Και σωπαίνε, όπως πάντα.
Ο γιος τους, ο Μάξιμος, φορούσε ακουστικά και κουνούσε το κεφάλι του στη μουσική, αδιάφορος όπως κάθε έφηβος απέναντι στα „σοβαρά” των μεγάλων.
Λοιπόν, Μαρίνα; επέμεινε η Όλγα. Σύμφωνη;
Εντάξει, αποκρίθηκε σιγανά η Μαρίνα.
Κάτι όμως έσπασε μέσα της. Στο σπίτι, ο άντρας της ο Αντώνης την περίμενε στη σκάλα:
Πάλι θα ταΐζεις όλο το σόι; Ως πότε; Εγώ κι ο Μάξιμος τρία χρόνια σε παρακαλάμε να το σταματήσεις.
Δεν ξέρω, είπε η Μαρίνα, κρεμώντας το παλτό της.
Τι δεν ξέρεις; Πάλι συμφώνησες! Κούνησες το κεφάλι και όλα καλά!
Είπα „εντάξει”, αλλά δεν είπα ότι θα τα πληρώσω εγώ όλα μόνη μου.
Ο Αντώνης τη σταμάτησε.
Τι ετοιμάζεις;
Θα δεις. Ούτε εγώ ξέρω ακριβώς. Αλλά κάτι θα βρω.
Πήγε στην κουζίνα, έβαλε το βραστήρα για ένα τσάι. Πήρε το λάπτοπ, άνοιξε το Excel. Το λογιστικό φύλλο γέμισε λευκά κουτάκια.
Η Μαρίνα προσπαθούσε να θυμηθεί τι ακριβώς είχαν βάλει πέρσι: κρέας γαλοπούλα και μοσχάρι, ψάρια σολομός, αυγοτάραχο, θαλασσινά γαρίδες, καλαμάρια, φρούτα μανταρίνια, σταφύλια, ανανάς.
Γλυκά κουραμπιέδες, μελομακάρονα, ζελέ, τούρτα σοκολάτα. Σημείωνε τιμές, άθροιζε, ξαναμετρούσε. Και ποτά, ψωμί, σάλτσες, καφές, τσάι, διάφορα μικροπράγματα.
Μετά θυμήθηκε και τις χρονιές πιο πριν. Πάνω κάτω τα ίδια. Μα κάθε φορά το ποσό μεγάλωνε.
Ο Αντώνης σήκωσε το βλέμμα από τον ώμο της.
Πόσο βγάζει;
Κοίτα.
Κοίταξε τη σύνοψη και σφύριξε.
Πω πω. Δεν το φανταζόμουν. Είναι σχεδόν όλος ο μηνιαίος σου μισθός.
Περισσότερος. Ενάμισι μισθός στη πραγματικότητα. Δεν έβαλα ακόμα τα διακοσμητικά, κεριά, χαρτοπετσέτες, πιάτα άλλα 300 ευρώ τουλάχιστον.
Και τα δίνεις κάθε χρόνο εσύ;
Κάθε χρόνο. Κι αυτοί έρχονται, τρώνε, πίνουν, διασκεδάζουν και συχνά ούτε ένα „ευχαριστώ” δεν ακούν τα αυτιά μου. Νομίζουν πως έτσι πρέπει.
Τι θα κάνεις;
Θα τους μιλήσω.
Την επόμενη εβδομάδα πήρε η Μαρίνα τηλέφωνο την αδερφή της.
Όλγα, πρέπει να μιλήσουμε.
Γιατί; Τι έγινε; Η φωνή σου ακούγεται αλλιώς.
Για την Πρωτοχρονιά. Έλα να το συζητήσουμε.
Η Όλγα ήρθε πρωί Σαββάτου, σφιγμένη, βλοσυρή. Κάθισε στην κουζίνα, πήρε το φλυτζάνι.
Λέγε λοιπόν. Τι τόσο επείγον;
Η Μαρίνα έβγαλε τη λογιστική κατάσταση και την έβαλε μπροστά της.
Έκανα λογαριασμό πόσα ξοδεύω κάθε χρόνο για την κοινή μας πρωτοχρονιά. Κοίτα.
Η Όλγα πέρασε τα νούμερα με το βλέμμα. Το πρόσωπό της άλλαξε.
Δηλαδή, εσύ ήθελες να πάρεις αυγοτάραχο και γαλοπούλα, εμείς δεν τα ζητήσαμε.
Μια χαρά τα ζητήσατε! Ο θείος ο Βάγγος είπε πέρσι ότι βαρέθηκε την κότα, να πάρουμε γαλοπούλα ή πάπια. Και πάλι αυγοτάραχο παραπάνω ήθελε.
Η αδερφή άφησε το τσάι.
Και τι θέλεις από μας;
Δεν μπορώ να σηκώσω πια όλο το βάρος. Ή τα μοιραζόμαστε όλα, ή κάθε οικογένεια φέρνει και πληρώνει τα δικά της. Να μαγειρέψω δεν έχω πρόβλημα. Να είναι το γλέντι εδώ, δεν έχω πρόβλημα. Αλλά δεν θα πληρώσω ξανά όλα εγώ.
Η Όλγα βήξε, η Μαρίνα της έδωσε χαρτοπετσέτα.
Σοβαρολογείς; Τι έπαθες, φτώχυνες; Έμεινες χωρίς δουλειά;
Καθόλου! Απλώς κουράστηκα να είμαι ο χορηγός της γιορτής για δέκα άτομα, τρία χρόνια στη σειρά!
Είμαστε οικογένεια, Μαρίνα! Τι είναι αυτά τα λογιστικά σε συγγενείς;
Λογιστική ακριβώς! Αυτό κάνω στη δουλειά μου άλλωστε. Μάζεψα τα νούμερα. Δεν είναι αμελητέα. Εκατοντάδες ευρώ κάθε χρόνο.
Έχεις οικονομικό πρόβλημα; Ο Αντώνης έχασε τη δουλειά του; Ρίξατε δάνειο;
Τίποτα απ αυτά. Απλώς ζητώ να υπάρχει δικαιοσύνη!
Η Όλγα σηκώθηκε, περπάτησε εκνευρισμένη. Κοντοστάθηκε στο νεροχύτη.
Δεν είναι κρίμα να μετράς λεπτό ευρώ με συγγενείς; Δεν είμαστε ξένοι.
Δεν μιλάμε για ψιλά! Μιλάμε για σεβαστά ποσά! Θες, να σου δείξω αναλυτικά; Έγινα για εσάς „ο χορηγός”.
Δεν χρειάζεται η ανάλυσή σου. Κατάλαβα. Νομίζεις ότι σε εκμεταλλευόμαστε!
Όχι! Ζητώ να μοιραστούμε τις δαπάνες! Είμαστε σύμφωνοι, ή γιορτάζω μόνο με τον Αντώνη και τον Μάξιμο φέτος!
Η Όλγα άρπαξε την τσάντα της.
Έγινες κι εσύ περίεργη. Παλιά ήσουν αλλιώς.
Παλιά ήμουν απλώς πιο αφελής. Τώρα κουράστηκα.
Ακολούθησαν συζητήσεις με τον θείο Βάγγο και τη θεία Λουκία. Ήρθαν από το σπίτι για τσάι, τους έδειξε τους υπολογισμούς.
Ο θείος φώναζε: αυτό ήταν καταστροφή παράδοσης, η νέα γενιά δεν καταλαβαίνει τίποτα, παλιά δεν ήταν έτσι.
Μαρίνα, έχεις ιδέα τι λες; Η σύνταξή μου είναι μικρή! Πού να βρω 100 ευρώ για καλούδια;
Οι μισθοί μας δεν είναι βασιλικοί, θείε! Εγώ όμως το προγραμμάτιζα, τα έβγαζα.
Μας προσβάλλεις.
Όχι, απλά λέω την αλήθεια που έπρεπε να ακουστεί πριν τρία χρόνια!
Η θεία Λουκία ήταν η τελευταία.
Μαρίνα μου, έμαθα ότι έχεις προβλήματα με τα λεφτά;
Κανένα θέμα δεν έχω, θεία Λουκία. Απλώς δεν θέλω να κουβαλάω μόνη μου τη γιορτή όλης της οικογένειας.
Μα είμαστε οικογένεια, παιδί μου. Λογαριάζονται τα λεφτά στην οικογένεια;
Και βέβαια λογαριάζονται! Εδώ πρέπει να είμαστε δίκαιοι πάνω απ όλα!
Στεναχωρήθηκες με κάτι;
Όχι! Απλά συνειδητοποίησα τρία χρόνια πληρώνω μόνη μου κάτι που λέγεται „κοινή γιορτή”. Κοινή μόνο στα λόγια!
Θες να φέρουμε σαλάτες να βοηθήσουμε;
Αυτό ακριβώς θέλω! Ο καθένας κάτι να φέρει. Έτσι αξίζει.
Για μια εβδομάδα επικρατούσε σιωπή. Η Μαρίνα άρχισε να ετοιμάζει τα δικά της: μενού για τρεις, λίστα για τα ψώνια, ψώνια ήδη γίνονταν. Ο Αντώνης τη στήριζε:
Μπράβο σου! Αυτό έπρεπε να γίνει καιρό.
Ο Μάξιμος το ενέκρινε κι εκείνος.
Μαμά, τα κατάφερες! Ήταν ώρα!
Μία εβδομάδα πριν την Πρωτοχρονιά, στις 24 Δεκεμβρίου, χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν η Όλγα, ο τόνος της σφιχτός μα ήρεμος.
Μαρίνα, είσαι σπίτι;
Είμαι.
Μπορώ να περάσω;
Έλα.
Η Όλγα ήρθε, κάθισε στο τραπέζι. Η Μαρίνα της έβαλε τσάι, πρόσφερε κουλουράκια.
Εντάξει, το συζητήσαμε με όλους. Συμφωνήσαμε.
Σε τι;
Στο μοίρασμα εξόδων. Ο Βάγγος φέρνει ποτά, εγώ κρέας κι ορεκτικά, η θεία Λουκία τα γλυκά και φρούτα, εσύ με μαμά το κυρίως και τη γαρνιτούρα. Είναι ΟΚ;
Είναι. Σ ευχαριστώ, Όλγα.
Στις 31 του μήνα άρχισαν να φτάνουν όλοι πρωί πρωί. Ο θείος Βάγγος με λίγα σακούλια γεμάτα μπουκάλια, τα έστησε στο τραπέζι, σκούπισε το μέτωπο.
Ελπίζω να αρκούν.
Κι αν δεν αρκούν, θείο, έχει κι ο μπαμπάς μουρακί! Είσαι άρχοντας!
Η Όλγα ήρθε φορτωμένη με κρεατικά σαλάμι, μπουτάκια κοτόπουλου, παστουρμά, ρολό κιόλας. Ριζότο με θαλασσινά και μαριναρισμένες γαρίδες.
Διάλεξα τα καλύτερα, Μαρίνα!
Ευχαριστώ, Όλγα.
Η θεία Λουκία έφερε τούρτα σε κουτί από ζαχαροπλαστείο, φρούτα και κουτί με γλυκά.
Από καλό ζαχαροπλαστείο, λένε πως είναι τέλεια. Τα φρούτα φρέσκα, της λαϊκής.
Η Μαρίνα στο τραπέζι έβαλε το δικό της φαγητό: ψητό κοτόπουλο με τραγανή πέτσα, πατάτες με μανιτάρια και λαχανικά. Όλοι μαζί έστρωσαν τραπέζι.
Η ατμόσφαιρα ήταν στην αρχή αμήχανη, Η Όλγα μούτρωνε, ο θείος Βάγγος σχολίαζε για τη σημερινή νεολαία, η θεία Λουκία καμάρωνε κι ίσιωνε το τραπεζομάντηλο.
Μα σιγά σιγά, με τα πιάτα να γεμίζουν, τα πειράγματα επανήλθαν. Μιλούσαν, γελούσαν, μοιράζονταν νέα, διηγούνταν αστείες ιστορίες.
Ως τα μεσάνυχτα η παλιά ατμόσφαιρα είχε επιστρέψει. Όλοι γελούσαν, θυμούνταν στιγμές των παλιών χρονιών, έκαναν ευχές στις δώδεκα.
Η Μαρίνα καθόταν και χάζευε τους δικούς της. Ο Αντώνης γελούσε, συζητούσε ψάρεμα με τον θείο Βάγγο. Ο Μάξιμος χωρίς ακουστικά, συμμετείχε και εκείνος. Ακόμη και η Όλγα είχε χαλαρώσει, μοίραζε ιστορίες από τη δουλειά.
Μετά τα μεσάνυχτα ο θείος Βάγγος πλησίασε τη Μαρίνα στην κουζίνα, που έπλενε πιάτα. Πήρε μια πετσέτα να σκουπίσει.
Ξέρεις, Μαρίνα είχες δίκιο! Απόλυτο.
Σε τι, θείε;
Έπρεπε να το μοιραζόμαστε το κόστος. Δεν είχα ποτέ καταλάβει τι τραβάς. Τώρα που ψώνισα ο ίδιος, κατάλαβα.
Η Μαρίνα ένιωσε μια τεράστια ανακούφιση, διαφορετική από την κούραση και την πίκρα των προηγούμενων γιορτών. Ένιωσε χαρά.
Δεν έμεινε σιωπηλή. Είπε ό,τι ένιωθε. Έκοψε τα πράγματα στη ρίζα τους. Και όμως, η οικογένεια παρέμεινε ενωμένη με νέους όρους.
Ο Αντώνης την αγκάλιασε στην κουζίνα, όταν έμειναν μόνοι.
Είμαι περήφανος για σένα, Μαρίνα. Αλήθεια.
Γιατί;
Γιατί είπες „όχι.” Το πιο δύσκολο πράγμα στην οικογένεια είναι να βάλεις όριο. Εσύ το έκανες. Και όχι μόνο, έδωσες και δίκαιη λύση.
Φοβόμουν ότι θα θυμώσουν όλοι. Ότι κανείς δεν θα έρθει. Ότι θα χαθεί η γιορτή μας.
Αλλά η γιορτή πέτυχε! Και τίποτα δεν άλλαξε, παρά μόνον ένα: τώρα ήταν αληθινά κοινή, όλοι προσφέραμε.
Η Μαρίνα χαμογέλασε. Έτσι ήταν. Επιτέλους η παράδοση είχε γίνει έντιμη μια ομαδική γιορτή, όχι ένας προσωπικός της μαραθώνιος.
Η παράδοση δεν χάθηκε. Απλώς έγινε πιο δίκαιη. Και αυτή ήταν η σημαντικότερη της νίκη τη χρονιά που τελείωνε.
«Να λέμε την αλήθεια! Να μη σιωπούμε! Να συζητάμε όταν κάτι δεν μας εκφράζει. Και να βρίσκουμε λύσεις που καλύπτουν όλους.» Αυτό κατάφερε και εύχεται σε όλο τον κόσμο να το πετύχει.
Τι λέτε εσείς; Αφήστε το σχόλιο σας, πατήστε like κι ακολουθήστε τη σελίδα για να διαβάζετε κι άλλα!
