Η Ελένη δεν επισκέπτεται το διαμέρισμα του γιου της για καιρό. Δεν βούρεται. Δεν μπορεί. Τα δάκρυα έχουν μακρύ καιρό φύγει. Η θλίψη μετατράπηκε σε βαρύ, ασταθή πόνο και αίσθηση αδυναμίας.
Ο Στάθης είναι είκοσι οκτώ ετών. Ποτέ δεν παραπονιέται για την υγεία του. Αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο, δουλεύει, πηγαίνει στο γυμναστήριο, φαίνεται με μια κοπέλα. Πριν δύο μήνες πέθανε ξαπλωμένος στο κρεβάτι, χωρίς να ξυπνήσει.
Η Ελένη χώρισε από τον σύζυγό της όταν ο Στάθης ήταν έξι και αυτή τριάντα. Ο λόγος ήταν απλός άδεια, πολλές φορές. Ο πρώην δεν πλήρωνε τη στήριξη, εξαφανιζόταν. Ο γιος μεγάλωσε χωρίς πατέρα, βοηθούσαν οι γονείς. Εμφανίστηκαν εραστές στη ζωή της, αλλά ποτέ δεν πήγε ξανά στο γάμο.
Δούλευε και κέρδισε. Στην αρχή μίλησε για μικρό κατάστημα εντός σούπερ μάρκετ, που πουλούσε γυαλιά και φακούς. Ήταν γιατρός οφθαλμίατρική. Πήρε δάνειο, αγόρασε χώρο και έγινε ιδιοκτήτρια μιας σεβαστής «Οπτικής», όπου υπήρχε και το ιατρείο της. Συμβουλεύει, προτείνει γυαλιά.
Πέρυσι αγόρασαν στον Στάθη ένα στούντιο-διαμέρισμα. Μονόδωματο, στον ίδιο όροφο με το δικό τους. Έκανε μικρή ανακαίνιση. Να ζει, θα ζει.
Η σκόνη είναι παντού. Η Ελένη παίρνει σφουγγάρι, σκουπίζει το πάτωμα, σπρώχνει τη σαλονάνα και από το βάθος βγαίνει το τηλέφωνο του γιου. Δεν το βρίσκει, το βάζει στη φόρτιση.
Στο σπίτι, με δάκρυα στα μάτια, τσακίζει τις φωτογραφίες στο τηλέφωνο: ο Στάθης στη δουλειά, με φίλους σε εξόρμηση, με την αγαπημένη του. Ανοίγει το Viber· στο κορυφαίο μήνυμα είναι από τον φίλο Δημήτρη. Μια φωτογραφία: άγνωστη νεαρή γυναίκα με παιδί. Το παιδί μοιάζει σαν το μικρό του Στάθη!
«Θυμάσαι τη βραδιά του Νέου Έτους στο σπίτι της Λένας, όταν ήμασταν φοιτητές; Η Λένα είχε φίλη. Συνάντησα αυτή τη φίλη με το παιδί της, που τώρα νοίκισε το διαμέρισμα απέναντι. Έβαλα τη φωτογραφία για ανάμνηση», λέει το μήνυμα, έστω μια εβδομάδα πριν το θάνατο. Σημαίνει ότι ο γιος ήξερε και δεν της είπε.
Την επόμενη μέρα, μετά τη δουλειά, η Ελένη παίρνει το αυτοκίνητο και οδηγεί προς εκεί το σπίτι. Γνωρίζει αμέσως το παιδί· πώς να μην αναγνωρίσει το δικό του αίμα; Τρέχει με ποδήλατο και ζητάει να το πάει μια βόλτα.
«Δεν έχεις ποδήλατο;», ρωτάει η Ελένη.
«Όχι», απαντά το αγόρι.
Κοντά του εμφανίζεται η μητέρα του, περίπου είκοσι τριών χρονών, με βαριά, έντονη μακιγιάζ που κρύβει τα χαρακτηριστικά της.
«Ποιοι είστε;», ρωτάει.
«Νομίζω πως είμαι η γιαγιά του», λέει η Ελένη.
«Εγώ είμαι η Ανδριάνα, η μητέρα του», λέει η νεαρή.
Η Ελένη τα οδηγεί σε καφενείο. Στον Ανδριάνα και το αγόρι, που το λένε Δάμιας, φέρνουν παγωτό και καφέ.
Η Ανδριάνα εξηγεί ότι πριν έξι χρόνια ήρθε από ένα χωριό στην Πελοπόννησο, όταν ήταν δεκαεπτά. Εγγράφη στο επαγγελματικό σχολείο ως ράφτης. Τα Χριστούγεννα, η φίλη της Λένα την προσκάλεσε στο σπίτι της. Οι γονείς της Λένας πήγαιναν κοντά στην επαρχία. Η Λένα ήταν φίλη του Δημήτρη, ο οποίος ήρθε στο πάρτι με τον Στάθη. Εκεί και η Ανδριάνα και ο Στάθης είχαν μια πάπια. Ο Στάθης άφησε το τηλέφωνό του για επαφή, αλλά ποτέ δεν κάλεσε πια.
Η Ανδριάνα τον κάλεσε μόλις έμαθε ότι είναι έγκυος. Συναντήθηκαν. Ο Στάθης θύμωσε, της είπε ότι οι σύγχρονες γυναίκες πρέπει να σκέφτονται για αντισύλληψη, άφησε χρήματα για τον τερματισμό της εγκυμοσύνης, και της ζήτησε να εξαφανιστεί από τη ζωή του. Από τότε δεν τον ξαναείδε.
Η Ανδριάνα δεν ολοκλήρωσε το σχολείο, βγήκε από το κοιτώνα με το παιδί. Δεν μπορεί να επιστρέψει στο χωριό· ο πατέρας της και ο αδερφός της πίνουν. Νοικιάζει ένα μικρό δωμάτιο σε μια ηλικιωμένη γυναίκα. Τώρα φροντίζει το παιδί, ενώ δουλεύει σε εργοστάσιο πειραματικών κρεμών, όπου η αμοιβή είναι λίγο. Ποτέ δεν βρίσκει θέση στο νηπιαγωγείο· όλα τα χρήματα πηγαίνουν στη νοικοκυριά.
Την επόμενη μέρα η Ελένη μετακομίζει τη μικρή οικογένεια στην κατοικία του Στάθη. Η ζωή της αλλάζει εντελώς.
Ο Δάμιας μπαίνει σε καλό ιδιωτικό νηπιαγωγείο. Η Ελένη πρέπει να αγοράσει ρούχα για τη μητέρα και το παιδί. Με μεγάλη χαρά το κάνει· μοιάζει με τον γιο της σε βλέμμα, κινήσεις, ακόμη και στην πεισματική του φύση.
Η Ελένη γίνεται καθοδηγήτρια για την Ανδριάνα. Την διδάσκει πώς να χρησιμοποιεί σωστά το μακιγιάζ, πώς να ντύνεται, πώς να φροντίζει τον εαυτό της, μαγειρεύει, κρατά το σπίτι τακτικό. Με άλλα λόγια, την διδάσκει τα πάντα.
Μια μέρα, κάθονται όλοι μπροστά στην τηλεόραση· ο Δάμιας αγκαλιάζει τη γιαγιά, στριφογυρίζει και λέει: «Είσαι η πιο αγαπημένη μου». Εκεί, η Ελένη νιώθει ότι το κενό στην ψυχή της δεν υπάρχει πια· η θλίψη δεν την βαραίνει όπως παλιά. Καταλαβαίνει ότι επέστρεψε σε μια φυσιολογική ζωή γεμάτη χαρά, και όλα αυτά οφείλονται σε αυτό το μικρό παιδί, τον εγγονό της.
Περνάνε δύο χρόνια. Η Ελένη και η Ανδριάνα συνοδεύουν τον Δάμια στη πρώτη τάξη. Η Ανδριάνα δουλεύει για την Ελένη, έχει γίνει η κύρια και ανεπανάληπτη βοηθός της.
Η Ανδριάνα έχει έναν φίλο που ψάχνει σοβαρή σχέση. Η Ελένη δεν έχει αντίρρηση· η ζωή συνεχίζεται.
Φαίνεται ότι σύντομα θα ξαναπαντρευτεί. Ένας καλός, παλιός φίλος της ενθαρρύνει. Γιατί όχι; Είναι όμορφη, ανεξάρτητη, με καλή σωματική κατάσταση, ήρεμη φύση, και μόλις γίνετó πενήντα τέσσερα.
